Mariann heiðrað av Drotningini

Vit kenna hana so at siga øll.

Hon eitur Mariann Patursson og hevur í meira enn 40 ár tolin og trúgv roynt at lært okkum um kost og ta ávirkan, ið kosturin hevur á okkara likam. Hennara boðskapur hevur verið, at tess meira vit hava vitað um kost, tess meira tamarhald og frælsi hava fólk við eitt nú diabetes ognað sær.

Og fyri sína drúgvu og trúgvu tænastu fekk Mariann hósdagin 26. november “Dronningens fortjenestemedalje”.

Mariann Paturson byrjaði á Landssjúkrahúsinum sum økonoma í 1970.

Hon fekk útbúgving sum dietistur, tá fyrsti árgangur tók prógv í Danmark í 1976, og sama summar fór hon til verka á Landssjúkrahúsinum við nýggju útbúgvingini í skjáttuni. Hon hevur bara verið burtur frá sínum starvi á Landssjúkrahúsinum eitt stutt skifti, tá hon tók farloyvi fyri at leggja lag á á Láargarði í Havn.

Og øll árini hevur Mariann Paturson arbeitt við fólki, sum hava diabetes. Tað eru vit í Diabetesfelagnum henni sera takksom fyri og ynskja Mariann Paturson hjartaliga til lukku við heiðursmerkinum frá Drotningini.

 

2020-11-27T16:02:43+00:0027th november, 2020|

Almennur diabetesfundur í Finsen

Altjóða diabetesdagur er leygardagin 14. november, og hann halda vit við almennum pallborðsfundi í auluni í Finsen í Havn, har luppurin verður settur á sjúkrarøktarfrøðingin í diabetesviðgerðini

IDF, sum er altjóða Diabetessambandið, hevur í ár valt at seta sjóneykuna á tann ómetaliga leiklut, sum sjúkrarøktarfrøðingar hava í diabetesviðgerðini. Og tað fara vit eisini at gera í Føroyum.

Á almennum pallborðsfundi í Finsen leygardagin klokkan 15 verður yvirskriftin: Sjúkrarøktarfrøðingurin sum kjarnin í diabetesviðgerð.

Við pallborðið sita Kaj Leo Holm Johannesen, landsstýrismaður í heilsumálum, May-Britt Skoradal, forkvinna í Diabetesfelagnum og undirvísari av diabetessjúkrarøktarfrøðingum, Rói á Kósini, kommunulækni og Paula Ólavsdóttir, diabetessjúkrarøktarfrøðingur.

Brynhild Thomsen, journalistur fer at stýra orðaskiftinum, sum m.a. fer at snúgva seg um leiklutin hjá sjúkrarøktarfrøðingum í kommunulæknaviðtalum í viðgerðini av typu 2 diabetes. Diabetesheildarætlanin, sum varð gjørd í 2013, verður eisini viðgjørd.

Øll eru hjartaliga vælkomin.

Fundurin verður hildin samsvarandi almennu koronuleiðreglunum.

Lesið heildarætlanina fyri diabetesviðgerð í Føroyum her.

2020-11-12T14:37:34+00:0012th november, 2020|

Røtt kós í Føroyum við diabetesútgerð

Heilsuverkið í Føroyum er á rættari kós, tá tað ræður um at játta fólki við diabetes 1 sensor til blóðsukurmáting og insulinpumpu. Nýggj kanning frá Steno Diabetes Center Copenhagen bendir á, at tess longri eins blóðsukur er “innan mark”, tess minni gerst váðin fyri nýruni


Fólk við diabetes 1, sum brúka sensor og insulinpumpu, hava javnari blóðsukur í longri tíðarbil, og hetta tykist minka vandan fyri einum av mest álvarsligu fylgisjúkunum av diabetes, sum er nýrasjúka.
Tað skrivar danska Diabetesfelagið, sum endurgevur eina kanning, sum Steno Diabetes Center Copenhagen hevur gjørt. Hon vísir, at meira støðugt blóðsukur og longri tíðarbil “innan mark”, verjir nýruni. Á enskum verður hetta kalla “time-in-range”.
Í Danmark kann vera sera striltið hjá diabetikarum at fáa hendur á gagnligu útgerðini, og mangan royna fólk við diabetes 1 til fánýtis at søkja kommunur og regiónir um at fáa játtan til sensor og pumpu. Danska Diabetesfelagið stríðist somuleiðis fyri at fáa betri kor á hesum øki fyri sínar limir.

Í Føroyum hava vit eina nógv meira einfalda skipan. Her søkir Ambulatoriið um útgerð til fólk við diabetes, og tað er eingin loyna, at nútímans útgerð er vorðin fastur táttur í viðgerðini av diabetes 1 í Føroyum.

Hetta er góð íløga, tí tað fyribyrgir ringum – og dýrum – fylgisjúkum.

Meira kanningar gerast

Peter Rossing, professari, sum hevur verið partur av kanningini um nýruni og viðgerðartøknina, sigur, at kanningarúrslitini eru “sera spennandi”.
– Kanningin er ov lítil til at vera endaligt prógv, men úrslitini eru týðandi ábending um, at viðgerðarprinsippið “innan mark” kann hava ávirkan á vandan fyri at fáa diabetiska nýrasjúku, sigur hann við danska diabetesfelagið. Rossing sigur, at meira kanningar mugu gerast.
Tað er almenn vitan, at bøtt langtíðarblóðsukur minkar um váðan fyri fylgisjúkum. Men hetta er fyrstu ferð, at ein kanning vísir samband millum “innan mark” og albumin, sum er markørur fyri, um nýrasjúka tekur seg upp.

Røtt kós her á landi

May-Britt Skoradal, forkvinna í føroyska Diabetesfelagnum, heldur somuleiðis, at kanningin er lovandi.

–  Hetta er eisini staðfesting av, hvussu týðandi tað er, at fólk við diabetes hava góða og lætta atgongd til nútímans viðgerðaramboð, sigur hon. Hon rósar føroysku heilsumyndugleikunum fyri at vera framsøkin á hesum økinum.
Uttan nútímans sensor ber ikki til hjá fólki við diabetes at brúka mátiprinsippið um “innan mark”. Prinsippið hevur sum mál, at blóðsukrið skal liggja millum 3,9 og 10 mmol/l í minsta lagi 70 prosent av tíðini.
Nýggja kanningin er almannakunngjørd í vísindaliga tíðarritinum Diabetes Care. Kanningarleiðari var Ajenthen G. Ranjan, lækni og post.doc., sum í fjør fekk 225.000 krónur í granskingarstuðli frá danska Diabetesfelagnum til at granska í tilgjørda brisinum.

– Sjúklingarnir kunnu brúka viðgerðarprinsippið “innan mark” at stýra eftir. Við sensorum, sum máta fimta hvønn minutt, verður tað nógv lættari. Hetta er sera gott ískoyti til langtíðarblóðsukurmátingarnar (HbA1C), sum jú bara verða gjørdar triðja hvønn mánað, sigur Ajenthen G. Ranjan við heimasíðuna diabetes.dk.

2020-09-15T17:34:06+01:0015th september, 2020|

Diabetes 2: Vandin fyri blóðtøppi munandi minni nú

Fólk við diabetes 2 eru ikki longur í so øktum vanda fyri at fáa blóðtøpp, tá samanborið verður við fólk, sum ikki hava diabetes. Tað vísir nýggj donsk kanning

Í mong ár hevur verið sagt, at vandin fyri blóðtøppi í hjartanum er tvífalt so stórur fyri fólk við diabetes 2, tá samanborið hevur verið við fólk uttan diabetes.

Men nú vísir gransking frá Aarhus Universitetshospitali, at hetta ikki passar longur: Persónar við diabetes 2 hava í dag næstan somu útlit, tá tað ræður um blóðtøpp í hjartanum sum fólk í sama aldri og av sama kyni, og sum als ikki hava diabetes.

Reimar W. Thomsen, sum er yvirlækni á Aarhus Universitetshospitali og granskari metir, at tað er betri fyribyrgjandi heilivágur, sum fleiri fáa, ið hevur verið við til at minka um vandan.

Danskir diabetikarar fáa nógv meira og betri fyribyrgjandi heilivág nú enn fyrr, og hetta sæst aftur í heilsutølunum, sigur Reimar W. Thomsen.

– Vit hava havt varhugan av, at vandin er minkaður, men tað kemur óvart á, at vandin er minkaður so nógv. Hetta er bæði spennandi og gleðiligt, men vit skulu vera tilvitað um, at hetta í stóran mun kemst av nógvari fyribyrgjandi medisinskari viðgerð, sum er raðfest hesi seinnu árini, sigur yvirlæknin og granskarin, sum eisini situr í fakliga ráðnum hjá danska diabetesfelagnum.

Yvirlæknin leggur dent á, at hóast hollu úrslitini viðvíkjandi blóðtøppum í hjartanum, fylla fólk við diabetes 2 tíverri enn ov stóran part av deyðatalshagtølunum, samanborið við javnaldrar uttan diabetes.

Góða gongdin viðvíkjandi blóðtøppum í hjartanum sæst eisini aftur hjá dønum sum heild. Og aðrar grundir eru, enn tær, sum bara hava við fyribyrgjandi heilivág at gera. Nógv færri roykja í dag, vaksnir danir røra seg meira, og so hevur Danmark gingið á odda, tá tað snýr seg um at banna transfeittsýrum í mati og annars at leggja dent á at minka um mettað feitt í kostinum.

Lesið meira her.

2020-09-08T11:58:13+01:008th september, 2020|

Webinar um framtíðar diabetesviðgerð

Týsdagin 15. desember klokkan 13-14.15 føroyska tíð verður spennandi webinar um, hvussu talgildar loysnir kunnu brúkast í diabetesviðgerð

Mett verður, at 60 milliónir fólk í Europa hava diabetes. Hetta svarar til íbúgvaratalið í Italia, og talið á tilburðum veksur.

Hvussu kunnu vit á besta hátt lyfta ta stóru uppgávuna at geva góða viðgerð, tá tørvurin veksur støðugt, og ber til at bøta um og víðka um viðgerðarmøguleikar við talgildum loysnum?

IDF, sum er altjóða diabetessamgongan í Europa, hevur tosað við diabetesserfrøðingar um, hvørja visjón teir hava um framtiðar diabetesviðgerð.

Í tí sambandi skipar IDF fyri tveimum webinarum. Tað fyrra verður týsdagin í næstu viku, 15. september klokkan 13-14-15 føroyska tíð.

Teknið tykkum til her

Øll eru vælkomin!

2020-09-07T10:25:32+01:007th september, 2020|

Nýggj tablett til diabetes 2 í Danmark

Nýggj tablettviðgerð til fólk við diabetes 2 verður nú sett í verk í Danmark. Hetta er eitt framstig, sigur danska Diabetesfelagið, tí hendan tablettin bøtir um møguleikan at skraddaraseyma viðgerðina av diabetes 2 til einstaklingin
Diabetes 2 er ein fløkt og samansett sjúka, sum – umframt lívsstílsbroyting – vanliga krevur fleiri sløg av heilivági fyri at røkka tí besta úrslitinum. Tí er gott, at læknarnir hava breitt úrval av medisinskum møguleikum, tá teir skulu samanseta bestu viðgerðina til fólk við diabetes 2.
“Øll framstig, sum rudda slóð fyri, at viðgerðin av diabetes 2 kann skraddaraseymast til tann einstaka, er ein fyrimunur, sigur Tanja Thybo, sum er granskingarleiðari í danska Diabetesfelagnum, um nýggja amboðið, sum læknarnir hava fingið við nýggju tablettini.
Á heimasíðuni hjá danska felagnum stendur, at tablettin inniheldur eitt virkið evni, sum eitur semaglutide, ið er grundað á GLP-1-hormon. Frammanundan er hópatal av øðrum tablettum til fólk við diabetes 2, sum innihalda onnur virkin evni.

Nýggja tablettin verður seld undir navninum Rybelsus, og hon er ment av donsku heilivágsfyritøkuni, Novo Nordisk. Talan er um tablettútgávu av einum heilivági, sum frammanundan verður seldur undir navninum Ozempic, men sum verður latin sum innspræning einaferð um vikuna. Nýggja tablettin skal takast einaferð um dagin, fastandi á morgni.

Á heimasíðuni skrivar Novo Nordisk, at GLP-1 er eitt tarmhormon, sum stimbrar insulinframleiðsluna í kyknunum og avmarkar matarlystin. Tí kann tablettviðgerð við GLP-1 hjálpa kroppinum at varðveita sína egnu insulinframleiðslu sum longst, skrivar Novo Nordisk.

“Summi vilja ikki hava innspræningar, og fyri tey er ein tablett ein góður møguleiki. Vit frøast um allar batar, sum ger tað lættari at liva væl við diabetes, sigur Tanja Thybo.

2020-08-23T14:22:44+01:0023rd august, 2020|

Nevndin afturvald

Á skránni fyri aðalfundin í Diabetesfelagnum 4. Juni 2020 stóð eisini nevndarval.
Allan Skaalum og Mourits Joensen stóðu fyri afturvali, og fundarfólkið valdi teir báðar aftur.
Í nevndini sita May-Britt Skoradal, Birita K. Samuelsen, Allan Skaalum, Mourits Joensen og Marna Ingeborg Hentze.
Nevndin í felagnum fer nú at skipa seg. Higartil hevur May-Britt verið forkvinna, Birita næstforkvinna, Allan skrivari, Mourits kassameistari og Marna Ingeborg umboð teirra ungu.

2020-06-05T13:02:25+01:005th juni, 2020|

Nýtt búmerki til nýggja navnið

Nýggja búmerkið hjá Diabetesfelagnum er meira nútímans, og tað hóskar eisini væl til altjóða diabetesmerkið, heldur nevndin.

Á aðalfundinum hóskvøldið bleiv nýggja búmerkið hjá Diabetesfelagnum víst fram.
Tað var Allan Skaalum, nevndarlimur, sum í síni framløgu greiddi frá, at avgerðin á seinasta aðalfundi um at broyta navnið frá Diabetesfelag Føroya til Diabetesfelagið kravdi, at búmerkið eisini bleiv dagført.
“Kanska ikki av ongum eru vit onkuntíð argað við, at gamla búmerkið líktist sukurmolum”, sigur Allan og hevur hug at smílast.
“Vit gjørdu jú eisini av á seinasta aðalfundi at broyta viðtøkurnar, so vit ikki longur brúka orðið “sukursjúka”, tí tað avspeglar eina farna tíð. So tíðin var helst eisini komin til, at “sukurmolarnir” í búmerkinum áttu at víkja fyri onkrum nýggjum, sigur hann.

Altjóða eyðkenni
Nýggja búmerkið er blátt og er eitt “d”, tó at tað eisini er ein rundingur. Skrifttypan, sum er brúkt, er løtt, og so hevur tað eisini havt týdning fyri nevndina, at altjóða eyðmerkið fyri diabetes er partur av okkara føroyska búmerki.
“Vit vildu hava eitt logo, sum er serstakt, men sum eisini hóskar væl til altjóða ímyndina av diabetes”, sigur Allan Skaalum.
Nevndin bað eina samskiftisfyritøku um at átaka sær uppgávuna, og nøkur uppskot komu so til at taka dagar ímillum.
“Men vit vóru øll samd um, at hetta var tað besta uppskotið. Skriftin er løtt, búmerkið er eyðkent, “d” er í sum í “diabetes, og so kennast litirnir og sniðið eisini aftur frá altjóða merkinum”, sigur Allan Skaalum.
Nevndin vónar, at limirnir eisini fara at taka væl móti nýggja samleikamerkinum.

2020-06-05T13:12:55+01:004th juni, 2020|

Spennandi ætlan um diabetesdepil

Kaj Leo Holm Johannesen, landsstýrismaður hevur boðið Diabetesfelagnum at vera við í arbeiðsbólki at orða visjón um møguligt samstarv við Novo Nordisk-grunnin um diabetes-depil í Føroyum. “Vit fegnast um hendan stóra møguleikan”, sigur May-Britt Skoradal, forkvinna

Tá nýggja samgonguskjalið varð almannakunngjørt í heyst, vóru tvær reglur, sum nevndin í Diabetesfelagnum og mangir føroyingar við diabetes beinanvegin festu seg við.
Samgongan skrivar har: “Ein diabetesmiðstøð skal stovnsetast, og møguleikin fyri uttanhýsis serfrøði skal kannast nærri”.
Og nú eru fyrstu fetini tikin við luttøku av Diabetesfelagnum.
Í framløgu síni av ársfrágreiðingini á aðalfundinum greiddi May-Britt Skoradal, forkvinna eitt sindur frá, hvat er hent, síðani samgongan almannakunngjørdi sína ætlan á diabetesøkinum.

Forkvinnan við borðið
Í oktober var Diabetesfelagið á fundi við Kaj Leo Holm Johannesen, landsstýrismann.
“Vit greiddu frá støðuni viðvíkjandi diabetes í Føroyum, og heittu á landsstýrismannin um at fáa heildaætlanina um diabetes endurskoðaða”, sigur May-Britt Skoradal.
Ætlanin við diabetesmiðstøð í Føroyum varð eisini umrødd, men tað var so lítið fráliðið tá, at landsstýrismaðurin ikki kundi koma nærri inn á ítøkiligar ætlanir.
“Tó lovaði hann at hava okkum í huga, og tað lyfti helt hann, tí vit eru boðin við í ein arbeiðsbólk”, sigur forkvinnan í Diabetesfelagnum.

Novo Nordisk-grunnurin
Landsstýrið hevur sett sær fyri at fara undir eina tilgongd saman við Novogrunninum fyri at fáa greiði á, hvussu eitt møguligt samstarv á diabetesøkinum kundi fingist á føtur.
Í hesum sambandi er ein arbeiðsbólkur setttur, og tað er í tí bólkinum, at forkvinnan í Diabetesfelagnum hevur fingið ein sess. Onnur umboð eru fyri Heilsumálaráðið, Novogrunnin og annars fakfólk á diabetesøkinum.
Fyrsti fundurin hevur verið, og nú verður støðan við diabetes í Føroyum lýst. Síðani verða mál sett fyri, hvagar leiðin gongur, og at enda, hvussu vit koma hagar.
“Vit eru sera glað fyri hendan stóra møguleikan, og at vit sleppa at sita við borðið. Hetta kann gerast eitt stórt framstig fyri allar okkara limir”, sigur May-Britt Skoradal, forkvinna.
Næsti fundur í arbeiðsbólkinum verður 15. juni, og í heyst er ætlanin, at ein greið visjón skal vera orðað um, hvussu eitt samstarv kann virka.
Alt hetta arbeiðið fer fram í tøttum samstarvi við politisku skipanina og viðkomandi partar á diabetesøkinum.

Lesið ársfrágreiðingina 2019 her.

2020-06-05T12:20:18+01:004th juni, 2020|